Fosfor veya PO4, Fosfat, sembolü P, atom numarası 15 olan ve insan vücudunun üretemediği, dışarıdan alınması gereken inorganik, kalsiyum ile birlikte yüksek miktarda bulunan kimyasal elementtir. Temel bir mineral olan fosforun kemik, diş, DNA ve RNA’nın yanı sıra fosfolipit formundaki fosforun hücre zarı yapısının ve vücudun temel enerji kaynağı olan …
Oku »Bakır
Bakır – Cu, insanlarda organların ve metobolik süreçlerin iyi çalışabilmesi için gerekli olan temel bir mineraldir. Sağlıklı bir insan vücudu sürekli olarak mevcut bakır tedariğini sağlamaya çalışan ve fazla bakırı ortadan kaldıran homeostatik mekanizmalara sahiptir. Tüm gerekli elementler ve besinler gibi bakırın çok fazla veya çok az besinle alınması vücutta …
Oku »Laboratuvar Testleri
Laboratuvar Testleri; hastalık belirtisi olan ya da olmayan kişilerde potansiyel sağlık bozukluklarını veya hastalıkları tespit etmek için yapılmaktadır. Laboratuvar Testleri
Oku »ALT – Alanin Aminotransferaz
ALT – Alanin Aminotransferaz veya Serum Glutamik Piruvik Transaminaz – SGPT; kandaki bazı enzimler ile yaygın olarak karaciğer tarafından üretilen bir enzimdir. Çeşitli hastalıkların veya güncel sağlık durumunun araştırılmasında kullanılan ALT; genellikle klinikte karaciğer sağlığı için kan testinin bir parçası olarak ölçülmektedir. Karaciğerde hasarlı olup olmadığının araştırılmasında kullanılan en yaygın …
Oku »Globulin
Globulin; bağışıklık sistemi ve karaciğer tarafından üretilen, kandaki proteinlerin %40’ını oluşturan bir çeşit protein grubudur. Kendi içinde Alfa1, Alfa2, Beta ve Gama olarak 4 gruba ayrılan Globuline; albumin ile birlikte kandaki toplam proteinlerden biri olarak tüm hücrelerin ve dokuların önemli yapı taşlarıdır. Karaciğer fonksiyonunda, enfeksiyonla mücadelede ve kanın pıhtılaşmasını önlemede …
Oku »Elektroensefalografi
Elektroensefalografi kısa yazılışı EEG olarak ya da halk arasında beyin elektrosu diye bilinmektedir. İnsan beyin dalgalarının kendi kendine gelişen elektriksel aktivitesinin elektrodlar aracılığı ile bilgisayar ortamına kaydedildiği EEG; vücudun içine girilmeden, derinin üzerinden incelemesini ölçen yöntemdir. İnsan beyninin normal ve anormal fonksiyonlarının saptanması ve araştırılması için kullanılan yöntemlerden biri olan …
Oku »HDL Kolesterol
HDL Kolesterol – High-density Lipoprotein Cholesterol – HDL-C, Yüksek Yoğunluklu Lipoprotein veya İyi Kolesterol; kolesterolün doku ve damarlardan karaciğere taşınmasını sağlayarak diğer kolesterol formlarını kan dolaşımından uzaklaştırmaya yardımcı olmaktadır. Tüm hücrelerde bulunan yağ türü mumsu bir madde olan kolesterol; vücudun hücrelerini oluşturmaya yardımcı olmasının yanı sıra bazı hormonlar ile D …
Oku »Total Protein
Total Protein – Toplam Protein; kanın sıvı kısmında bulunan albumin ve globulin veya A/G oranı olarak da bilinen iki protein sınıfının toplam miktarının ölçüldüğü testtir. Genellikle rutin sağlık kontrolünün bir parçası olarak kullanılmakta olan Total Protein Testi; kandaki tüm proteinleri ölçmenin yanı sıra globulin ile karşılaştırıldığında albümin miktarını veya A/G …
Oku Ȇrik Asit
Ürik Asit, insan vücudunun temel yapı taşlarından olan ve günlük beslenme sırasında bazı yiyecek ve içeceklerden alınan pürin adı verilen maddeleri parçaladığında oluşan bir kimyasaldır. Günlük beslenmede yüksek proteinli bazı deniz ürünleri, kuru baklagil, et, koyu yeşil yapraklı sebzeler, çay, kahve ve mayalı içeceklerde konsantre düzeylerde bulunan gıdaların aşırı miktarda …
Oku »Albumin
Albumin; insan ve memeli hayvanların karaciğeri tarafından sentezlenen, kan plazmasında en fazla bulunan protein türüdür. İnsan Serum Albumine veya Human Albümin olarak da adlandırılan, kanda bulunan üç temel protein türünün en yoğun olanıdır. Yüksek oranda sudan oluşan kanın yoğunluğunun düzenlenmesinde etkili olan albumin; kan yoluyla organ ve dokular arasındaki ilişkide önemli …
Oku »Portör Muayenesi
Portör Muayenesi; gıda sektörü ve sıhhi müessesede çalışan bireylerin bulaşıcı hastalık taşıyıcılığı yönünde tıbbi ve mikrobiyolojik incelemeleri test eden tetkik ve muayene türüdür. Halk sağlığını korumak amacıyla yaptırılması zorunlu hale getirilen ve bir çok farklı testten oluşan bir muayene türü olan Portör testi; bağırsak, boğaz, burun ve dışkı kültürü testlerine …
Oku »Renkli Doppler Ultrasonografi
Renkli Doppler Ultrasonografi; doppler etkisi oluşturmak için görüntüleme hareketinin dokuların ve vücut sıvılarını incelemeye yarayan radyolojik bir yöntemdir. Renkli Doppler, hızın renk skalasına göre sunumu olup; genellikle çift yönlü ultrasonografi görüntülerini görüntülemek için B modu adı verilen gri tonlamalı görüntülerle birleştirilmesi ile alanın anatomisinin aynı anda görüntülenmesine olanak tanımaktadır. Özellikle …
Oku »HbA1c Testi
HbA1c Testi; Tip 1 ve Tip 2 diyabeti teşhis etmek ve buna ek olarak, diyabet yönetimini izlemek için taramalarda kullanılan bir kan testidir. HbA1c testi; kan şekeri, glikohemoglobin, hemoglobin A1C, glikolize hemoglobin ya da Hba1c gibi birçok isimle anılmaktadır. İngilizce Blood Sugar Test olarak bilinmektedir. HbA1C test sonuçları ortalama 90 …
Oku »Periferik Yayma
Periferik yayma veya Formül Lökosit; çeşitli kan hücrelerinin mikroskobik olarak incelenmesine izin verecek ince bir kan tabakasını bir cam mikroskop lamı üzerine yayılması ile boyanmasının ardından mikroskop altında gözle değerlendirilen bir hematoloji testidir. Kan hastalıklarında; hematolojik bozuklukların araştırılması, tanı ve teşhisinde yararlanılan önemli bir role sahip güvenilir bir laboratuvar yöntemidir. …
Oku »Tiroid Fonksiyon Testleri
Tiroid Fonksiyon Testleri – TFT, tiroidin fonksiyonunu kontrol etmek amacıyla kan testleri için sık olarak kullanılmaktadır. Tiroid bezinin aşırı çalışmasına bağlı olarak gelişen ve kan dolaşımına çok fazla Tiroid Uyaarıcı Hormonu – TSH salgılanmasıyla oluşan hipertiroidizm veya tiroid bezinin az çalışmasına bağlı olarak tiroid hormonlarının az salgılanmasıyla oluşan hipotiroidizmin yanı …
Oku »Üst Solunum Yolu Örnekleri
Üst Solunum Yolu Örnekleri; üst solunum yollarından enfeksiyonlarının mikrobiyolojk tanısına yönelik olarak klinik örnekten sonuç raporuna kadar tüm süreçleri kapsayan mikrobiyoloji testleridir. Tıbbi mikrobiyoloji laboratuvarında yapılan testler; üst solunum yollarında ön burun boşluklarından başlayarak burunun arkasında ve boğazın arkasının üst kısmında bulunan nazofarenks adı verilen üst yutak, ağız boşluğunun arkasında kalan …
Oku »Sedimantasyon
Sedimantasyon; çökme ve tortulaşma anlamına gelen, enfeksiyon ya da iltihaplanma varlığının anlaşılması için laboratuvar ortamında yapılan bir hematoloji kan testidir. Kanın şekilli elemanlarının % 99, toplam kan miktarının % 45’ini oluşturan parlak kırmızı renge sahip Kırmızı Kan Hücresi – Alyuvar – Eritrosit – RBC; solunum sistemi tarafından vücut içine alınan havayı tüm …
Oku »PCR Testi
PCR Testi; DNA içerisinde yer alan, dizisi bilinen iki segment arasındaki özgün bir bölgeyi enzime bağlı olarak çoğaltmak için uygulanan tepkimelerdir. Polymerase Chain Reaction – PCR yöntemi Türkçe’ye Polimeraz Zincirleme Tepkimesi olarak çevrilmiştir. Tüp içerisinde tüm canlı hücrelerle virüslerde bulunan nükleik asitlerin uygun koşullarda çoğaltılması esasına dayanmaktadır. Bir çeşit laboratuvar …
Oku »Mikrobiyoloji Testleri
Mikrobiyoloji Testleri, enfeksiyon hastalıklarının tanısının doğru bir şekilde yapılabilmesi ve uygulanmakta olan tüm yöntemlerin duyarlılığının yanı sıra; laboratuvarlarda incelenecek klinik örnekler belirli kurallar çerçevesinde uygulanmaktadır. Tıbbi Laboratuvarlara gelen örneklerin, uygun koşullarda doğru yer ve zamanda alınması erken tanı ve tedavi olanağı sağlamakta olup; örneklerin toplanma ve nakillerinde tüm bilgileri içermekte …
Oku »Kreatinin
Kreatinin, kaslarda bulunan kreatin parçalandığında oluşan azotlu bir atık madde üründür. Yunanca “kreas – et” kelimesinden türemiştir. Enerji oluşumunda önemli bir yere sahip olarak, kas dokularında bulunan ve her gün kreatin miktarının yaklaşık % 1 ile % 2’si yıkılarak kreatinine dönüşmektedir. Kasların enerji metabolizmasında önemli bir yeri olan ve yüksek …
Oku »İdrar Analizi
İdrar Analizi, İdrar Tahlili, Ürinaliz veya Tam İdrar Tahlili – TİT olarak adlandırılmakta olup; fiziksel, kimyasal ve mikroskobik incelemeler içermektedir. Böbrek hastalıkları veya bazı sistemik hastalıkların olup olmadığı, hastalığın türü ve nasıl bir gidişat gösterdiğine ilişkin değerlendirmeler yapmak için başvurulan önemli bir testtir. İdrar görsel incelenme sırasında berraklığı ve rengi …
Oku »Trigliserid
Trigliserid, Triasilgliserol – TG veya Triasilgliserit – TAG olarak adlandırılmakta olup; gliserol/gliserin ve üç yağ asidi içeren lipit sınıfı bir esterdir. İnsanlarda hayvansal ve bitkisel yağların ana bileşenidir. Trigliseritlerin Kimyasal Yapısı Trigliseritlerin genel olarak kimyasal formülü R1, R2 ve R3 uzun alkil zincirler olup; trigliseriti oluşturan yağ asitleri RCOOH, R’COOH ve …
Oku Ȇre
Üre, insan vücudunda besin yoluyla alınan protein maddelerinin yakılması sonucunda meydana gelen; amonyak, karaciğerde karbondioksitle üreye dönüşmektedir. Organik bir bileşik olan ürenin; latince adı Urea Pura, formülü H2N-CO-NH2‘dir. Karbonik asidin diamidi olan ürenin, karbamik asidin de amidi olduğundan karbamid adı ile de bilinmektedir. Ürenin ilk olarak 1727 yılında Hollanda’lı kimyager …
Oku »Kan Örneği
Kan Örneği; kan ve kan ürünleri hizmetleri kapsamında, kamu kurum ve kuruluşları ile bu alanda faaliyet gösteren; tıp fakülteleri ve eğitim hastanelerinin kan merkezleri, Sağlık Bakanlığının tespit edeceği diğer özel tıp fakülteleri ve hastanelerin merkez ve laboratuvarlarında gerçekleştirilmektedir. Kan Örneği; polikliniklerin istekleri doğrultusunda hasta kaydı yapıldıktan sonra kan örnekleri laboratuvarlarının …
Oku »Kolesterol
Kolesterol, vücudun tüm hücrelerinde bulunan mumsu tabaka, yağ benzeri bir madde; hayvanların hücre zarlarında bulunan ve kan plazmasında taşınan bir steroid alkol birleşimi organik bir maddedir. Yunanca chole- (safra) ve steros (katı) sözcükleri ile kimyadaki -ol ekinden türetilmiştir. İlk defa 1754 yılında safra taşlarında kolesterol bulunduğu maddenin; Fransız doktor ve …
Oku »Elektrokardiyografi
Elektrokardiyografi veya EKG olarak bilinen; insan vücudunda kalp kası ve sinirsel iletim sisteminin çalışmasını incelemek üzere kalpte meydana gelen elektriksel faaliyetin kaydedilmesini sağlayan testtir. Test ile elde edilen grafiğe Elektrokardiyogram, kullanılan cihaza Elektrokardiyograf Cihazı denilmektedir. Amplifikatör adı verilen akım yükselteci tarafından yükseltilen gerilimler genellikle ısıya duyarlı kâğıt üzerine kaydedilmektedir. 1900 …
Oku »Pap Smear Testi
Pap Smear Testi; kadınlarda serviks adı verilen rahim ağzı kanseri, prekanser adı verilen kanser öncüsü ve enfeksiyonların taranmasında kullanılan testtir. Smear testi ilk kez 1928 yılında Yunan asıllı ABD’li Dr. George Papanicolaou tarafından rahim kanseri hücrelerinin vajinal smear‘lerde tespit edilebileceğine yönelik çalışması 1940’lı yıllarda yaygınlaşmış olup; Tekniğin kapsamlı olarak denemeleri …
Oku »Hemogram
Hemogram – Tam Kan Sayımı; kanda yer alan beyaz küre/ akyuvar (lökosit), kırmızı küre/ alyuvar (eritrosit), hemoglobin, hematokrit, trombosit gibi kan hücre elemanlarının sayıları ve oranlarını veren testlerin bütündür. Hemogram testi, genel sağlık durumu değerlendirilmesi ve anemi, infeksiyon, lösemi başta olmak üzere, birçok hastalık tanısında ön fikir veren bir kan …
Oku »Elektrookülografi
Elektrookülografi – EOG; gözün ön kutbu ile arkası arasında retina pigment epiteli (RPE) katmanındaki elektriksel potansiyelin ölçülmesidir. RPE katmanındaki potansiyel, göz hareketleri ile değişim göstermesi; gözün iç ve dış köşelerine yerleştirilen elektrotlar vasıtasıyla ölçüm yapılmaktadır. Elektrookülografi cihazından elde edilen sinyallere elektrookülogram adı verilmektedir. Işıkta ölçülen maksimum genlik, karanlıkta ölçülen minimum …
Oku »Elektromiyografi
Elektromiyografi veya EMG, sinir ve çizgili kasların kasılmasını sağlayan elektrik potansiyelinin izlenip, incelenenerek yorumlanmasına dayanan nörolojik bir tetkik yöntemidir. Bu elektriksel aktivitede verileri kaydeden tıbbi cihaz sistemine elektromiyograf ve cihazdan çıkan verilere de Elektromiyografi ya da EMG denmektedir. Kasların kasılması ve gevşemesi; sinirler, beyinden iletilmiş uyarıcı potansiyellerin kaslarda oluşturduğu “Motor …
Oku »Glukoz
Glukoz, glikoz veya glükoz adını Yunanca ”tatlı” anlamına gelen ”glukus”tan almaktadır. Monosakkarit adı verilen basit bir şeker olan yaşam için önemli karbonhidratlardandır. Fotosentezin ana maddesi olan glukoz bir enerji kaynağıdır ve hücresel solunum onunla başlamaktadır.
Oku »
Hipokratist Sağlık Ansiklopedisi



