Mikroskoplar

İlgili Makaleler

Spektrometre

Mayıs 22, 2023

Kontakt Lens

Kasım 8, 2022

Odyolojik ve Vestibüler Sistemler

Ekim 26, 2022

Mikroskoplar, biyoloji ve temel tıp bilimlerinde; sistem, organ ve doku fonksiyonu hakkında gözle görülmeyen hücre ve yapıların görünebilmesini sağlamaktadır.

Tüm mikroskopların arasında görüntü açısından çok yönlü büyütme araçları ile çok büyük farklar olmasına rağmen; görüntülemenin temel prensibini oluşturan fizik kanunları aynıdır. Tıp fakülteleri, ilaç şirketleri ve diğer araştırma şirketleri yürütülen araştırmanın türüne bağlı olarak; deneysel bilgiler toplanması, hücrenin parçalarının tanımlanması, kan veya doku örneklerinin incelenmesi ve hastalıkların tanımlanması tıbbi mikroskopların kullanımına dayanmaktadır.

Cerrahlar, insan vücudunun yakından görüntüsünü elde etmenin yanında; kesi ve dikiş atmayı daha kolay hale getiren mikroskopları kullanmaya başlamıştır. Günümüzde ayrıca ameliyathanelerde el tipi endoskop adı verilen mikroskop kamerası kullanılmakta olup; cerrahın ameliyat ettiği bölgenin büyük görüntüsü yansıtılması ile çıplak gözle görülmeyen ayrıntılara erişilmektedir.

Mikroskop Çeşitleri

Aydınlık Alan Mikroskobu

Cerrahi Mikroskop

Diffarensiyel İnterferans Kontrast Mikroskobisi – DIC

Elektron Mikroskobu

• Tarama Elektron Mikroskobu
• Transmisyon Elektron Mikroskobu

Endoskop Mikroskobu

Faz-Kontrast Mikroskobu

• Aydınlık veya Negatif Faz-Kontrast
• Karanlık veya Pozitif Faz-Kontrast

Floresan Mikroskobu

Karanlık Alan Mikroskobu

Konfokal Mikroskobu

Kutuplaştırma veya Polarizasyon Mikroskobu

Stereomikroskop

Mikroskoplar

Mikroskobun İlk Kullanımı

Mikroskoplar, insanoğlunun en önemli icatlarından biri olup; gözlükler, teleskoplar ve sonrasında yüksek büyütme için lenslerin kullanılmasıyla mikroskoplar keşfedilmiştir. İlk olarak 16. yüzyılın sonlarında Hollanda’da gözlük ve mercek yapımcısı Zacharias Jannsen; iki dışbükey mercekli bileşik mikroskop icat etmişlerdir. Rönesans‘ın bilimsel devrimine büyük katkısı bulunan modern fiziğin babası kabul edilen İtalyan Galileo di Vincenzo Bonaiuti de’ Galilei; mikroskobu kullanarak böcek çizimleri yapıp “occhialino” adını verdiği teleskop ve buna ek olarak mikroskop yaparak 1625 yılında yayınlamıştır. Mikroskobun kullanılması ilk olarak Galileo‘nun bu çizimleriyle belgelenmiştir. Bununla birlikte, Galileo‘nun İtalya bilim akademisi Accademia Nazionale dei Lincei yakın arkadaşı olan Alman botanikçi Giovanni Faber; 1625 yılında Yunanca metrenin milyonda biri olan “mikron” ve bakmak “skopein” kelimelerinden yola çıkarak; “microskope” mikroskop adını önermesinin ardından mikroskopistler ilk derneklerini kurmuştur.

Mikroskobun Klinik Kullanımı

Fransız kimyager, doktor ve botanikçi Pierre Borel; 1653 yılında mikroskopun tıpta kullanımına ilişkin 100 uygulama ve gözlemlerinin olduğu ilk belgeleri yayınlamıştır. Din, jeoloji ve tıp alanlarında yaklaşık önemli eserler yayınlayan Alman Cizvit bilgini Athanasius Kircher; 1658 tarihli Scrutinium Physico-Medicum Contagiosae Luis, Quae Pestis Dicitur – Veba Denilen Bulaşıcı Hastalığın Fiziki – Tıbbi İncelemesi adlı eserinde Avrupa’da milyonlarca insanı öldüren hastalığa neden olduğundan şüphelendiği veba’dan yaşamını yitirenlerin kanında mikroskop ile “solucanlar” veya “hayvancıklar”ın varlığına dikkat çekmiş ve hastalığa mikroorganizmaların neden olduğu sonucuna varmıştır. Aynı zamanda, Bologna’da mikroskopist Joseph Campini; bir hastanın bacağındaki yaranın tıpta klinik kullanımda gösterilen mikroskobun ilk kullanımını resimlemiştir.

Mikroskop ile özellikle teorik ve pratik olarak yaptığı çalışmalarla rönesansta önemli bir rol oynamış İngiliz hezarfen, doğa felsefecisi, mühendis, filozof ve bilim insanı Robert Hooke; 1665 yılında yayımladığı mikroskopik gözlemler doğrultusunda böcek, bitki gibi çizimlere dayanan “Micrographia” Mikroskopi hakkında yazılan ilk önemli eser olarak kabul edilmektedir. Eserde bir boru içine yerleştirdiği merceği ve oküleri, bir yağ lambası ve su dolu küre yardımıyla, ölü mantar dokusunda boş odacıklar gördüğü yapıya “cellula – hücre” adını vermiştir. Ayrıca, hücre sözcüğü ilk kez Hooke’un Micrographia adlı eserinde kullanılmıştır.

Bununla birlikte, 17. yüzyılın sonlarında mikroskop kullanan birçok botanikçi, zoologlar ve ilk mikroskopistlere saygılarını sunan sayısız insana rağmen; tıp dünyası genellikle onları görmezden gelmiştir. Özellikle Hollandalı kumaş tüccarı ve bilim insanı olan Antonie Philips van Leeuwenhoek‘in gözlemleri; yüksek kaliteli lensler yapma becerisi nedeniyle diğer tüm mikroskopistleri geride bırakmıştır. Ayrıca Leeuwenhoek, 1695 yılından itibaren mikroskobik canlıları ilk olarak inceleyen kırmızı kan hücrelerini ilk kez resmeden ve bakteriyi ilk keşfeden bilim insanı olmuştur.

Ancak Mikroskopların değeri, 1802 yılında Fransız anatomi bilgini, fizyolog ve patolog Marie François Xavier Bichat; vücudun çeşitli organlarındaki anatomik ve histopatolojik değişikliklerin ilk kez tartışıldığı ve gösterildiği Fizyoloji ve Tıbba Uygulanmış Genel Anatomi adlı yapıtını yayınladıktan sonra mikroskop, dünyanın her yerindeki vazgeçilmez bir laboratuvar aracı haline gelmiştir.