Hipokratist Sağlık Ansiklopedisi
İlgili Makaleler
Dil ve Konuşma Terapisti; dil ve konuşma terapisi ile ilgili bilimsel araştırma faaliyetlerinde bulunan, bireylerin iletişim gelişimi ve bozukluklarının tanı, tedavi, destek ve bakım değerlendirilmesini sağlayan sağlık meslek mensubudur.
Konuşma Dil Terapistinin meslek ünvanı için farklı isimler kullanılmakta olup; dil ve konuşma pataloğu, dil ve konuşma bozuklukları uzmanı, logoped isimleri kullanılmaktadır. Diğer ülkelerde Speech and Language Therapist, Speech-Language Pathologist veya SLP isimleri kullanılmaktadır.
Dil ve Konuşma Terapisti, çeşitli seviyelerde konuşma, dil ve iletişim sorunları olan ya da yeme, içme ve yutma zorluğu çeken bebek, çocuk ve yetişkinlerin tedavi, destek ve bakımını sağlamaktadır. Fiziksel veya psikolojik nedenlerden dolayı iletişim ve konuşma sorunları yaşayan bireylere yardım eden Konuşma ve Dil Terapistleri; konuşması yavaş gelişen çocukların yanı sıra yaralanma veya hastalık nedeniyle yetişkinlerde konuşma bozukluğu tedavisi ile uygun tedavi programları hazırlamaktadır. Ayrıca Dil Konuşma Terapisti; yarık damak, kekemelik, konuşmada gecikme ve ses bozuklukları gibi çeşitlilik gösteren bir dizi dil ve konuşma bozukluğu tedavisi görevleri arasındadır.
İletişim, dil, konuşma, ses, yutma sağlığı alanında önleyici programlarda görev alan konuşma ve dil terapisti; toplumda ses, konuşma ve dil bozukluklarına neden olan risk faktörlerine yönelik farkındalık geliştirilmesi çalışmaları yapmaktadır.
Dil ve Konuşma Terapisti
Terapi ve Rehabilitasyon
İlgili uzman tabip tarafından yönlendirilen ve dil, konuşma, ses ve yutma patolojisi olan hastaların; kendi alanı ile ilgili değerlendirme, terapi ve rehabilitasyon planlamalarını uygulamaktadır. Ayrıca bilgisayar destekli konuşma cihazları, trakeoözefageal protezler ve benzeri konuşma aparatları, elektrolarinks, iletişim panoları ile; iletişimi destekleyici yardımlı ek araçlı/cihazlı ve jest, işaret dili gibi yardımsız sistemleri konusunda eğitimler vermektedir. Bunlara ek olarak, özel gereksinimi olanlar için bireyselleştirilmiş eğitim programlarında görev almaktadır.
Dil ve konuşma terapistlerinin ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olmadan; disleksi, aleksi, agnozi, apraksi ve diğer sembolik disfonksiyonlar hipernazalite – hiponazalite durumlarında terapi ve rehabilitasyon yapabilmektedir. Aynı zamanda özel konuşma artikülasyon bozukluğu, ekspressif ve reseptif dil bozukluğu, epilepsinin eşlik ettiği kazanılmış Landau – Kleffner afazileri, konuşma ve dile ait diğer gelişimsel bozukluklar gibi konuşma ve dil özel gelişimsel bozuklukları; spesifik okuma ve heceleme bozuklukları, spesifik aritmetik beceri bozukluğu, skolastik becerilerde karma tip ve diğer özel gelişimsel ve kazanılmış bozukluklar, kekemelik ve hızlı konuşma gibi durumlarında terapi ve rehabilitasyon yapabilmektedir.
Tarihçesi
Türkiye’de Anadolu Üniversitesinde İşitme Engelli Çocuklar Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi – İÇEM’in 1979 yılında kurulmasıyla; işitme engellilere doğal-işitsel sözel yöntemle eğitime başlanması ile konuşma terapisi hizmetlerinde önemli bir adım atılmıştır. Anadolu Üniversitesi Mediko Sosyal Hastanesi’nde 1984 yılında Konuşma Terapisi Ünitesi kurulmuş; genellikle afazi, kekemelik ve larenjektomisi olan hastalar ile ağırlıklı olarak çalışılmıştır. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi; 1988 yılında Dil ve Konuşma Bozuklukları Terapistliği alanında İngiltere’de yüksek lisansını tamamlayan Prof. Dr. Seyhun Topbaş ile konuşma ve dil terapisi uygulamalarını genişletmiştir.
Bununla birlikte, 1989 yılında Özel Eğitim Anabilim Dalı bölüm haline getirilmesi ile; özel eğitimin altında ilk defa Konuşma Engellilerin Eğitimi Anabilim Dalı kurularak Doktora programı açılmıştır. Konuşma Engellilerin Eğitiminin bir öğretmenlik formasyonundan çok sağlık hizmeti kapsamında bulunması gerekçesiyle; 1997 yılında Eğitim Fakültelerinin YÖK tarafından yeniden yapılanması sürecinde kapatılmıştır.
Türkiye’de uluslararası görev tanımlarına uygun Dil ve Konuşma Bozuklukları Uzmanı veya Terapisti ya da Pataloğu unvanına sahip sağlık meslek mensubu bulunması ve adı geçen sorunlu bireylere yeterli hizmet verilmesi ve uzman terapist yetiştirilmesi hedeflenen uzmanlara uygulama sağlamak amacıyla Mediko-Sosyal ve Eğitim Fakültesindeki Konuşma Terapisi Ünitelerinin merkeze dönüşmesi zorunlu hale getirilmiştir. Türkiye’de dil ve konuşma bozuklukları alanında üniversiteler düzeyinde Anadolu Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı olarak; 4 Ekim 1999 tarihinde bağımsız yapılanması ile ilk Dil ve Konuşma Terapisi Merkezi kurulmuştur.
Dil ve Konuşma Bozuklukları Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi – DİLKOM‘un kurulması ile; ilk önce 2000 yılında A.Ü. Sağlık Bilimleri Enstitüsüne bağlı Dil ve Konuşma Terapistliği Anabilim Dalı kurulmuştur. Bunun sonrasında, Dil ve Konuşma Terapistliği Yüksek Lisans Programı ile 2004 yılında Doktora programı başlatılmıştır.
Sağlık Meslek Mensubu
Dil ve Konuşma Terapisi mesleği; 6 Nisan 2011 tarihinde Bazı Kanun ve KHK Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un ilgili maddelerinde tanımlanmıştır. Böylelikle, 11 Nisan 1928 tarihinde 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanuna; dolayısıyla, eklenen Ek Madde 13 (d) bendi ile yasal zeminde sağlık meslek mensubu olarak tanımlanmıştır.
Dil ve Konuşma Terapisi mesleğini icra edecek dil ve konuşma terapistlerinin iş ve görevleri tanımlanmıştır. 22 Mayıs 2014 tarihinde Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan dil ve konuşma terapistinin iş ve görevleri; “Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışanların İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik” ile belirlenmiştir.
Türkiye’de 2021-2022 eğitim-öğretim yılı itibarıyla; 30’a yakın üniversitede aktif öğrenci alan Dil ve Konuşma Terapisi Lisans Programlarına öğrenci alınmaktadır.
Dil ve Konuşma Terapisi Lisans Programlarından 4 senelik eğitim üzerine yüksek lisans eğitiminin tamamlanması sonrasında Dil ve Konuşma Terapisti olarak; klinik ve eğitsel programlar hazırlanması, geliştirilmesi ve terapi programlarının uygulanması ile elde edilen sonuçların değerlendirilmesinin yanı sıra aile ve ilgili meslek gruplarına danışmanlık sağlayarak çalışabilmektedir.
