Hipokratist Sağlık Ansiklopedisi
İlgili Makaleler
Cerrahi Zımbalar – Cerrahi Staplerlar; cerrahların cildin kapatılması, bağırsakların ve/veya akciğer parçalarını bağlamak için dikiş yerine veya anastomoz adı verilen cerrahi iki parçanın birleştirilmesini sağlayan ameliyat sırasında kullanılan cerrahi için üretilmiş özel zımbalardır.
Günümüzde cerrahi işlemler sırasında kullanılan zımba ve iplik dikiş veya bantlar cilt ya da doku yaklaştırma işlemi olarak kullanılmaktadır. Dikiş yapılan yaranın boyutu ve yeri göz önünde bulundurularak iplik ya da zımba dikiş kullanılmaktadır. Tıp dilinde stapler olarak adlandırılan zımba; cilt ve organ gibi cerrahi olarak kesi ve şak yapılan daha kalın insizyonlar için kullanılmaktadır. Cerrahi zımbanın kullanılması, enflamatuar adı verilen iltihaplanmalara karşı yanıtı, yaranın genişlemesini ve kapanma sürecini en kısa zamana indirmektedir.
Cerrahi zımbalar da, her dokunun kalınlığı ve tipi için ideal sıkıştırma kuvveti ve ön sıkıştırma süresini belirleyen içsel biyomekanik özellikleri değişebilmektedir. Dolayısıyla doğru zımba yüksekliği, dokuya özgü özelliklere ve doku patolojisine bağlı olarak değişmektedir.
Cerrahi olarak kullanılan bu zımbalar, altında örs olmadığından standart bir zımbayla benzerlik taşımamaktadır. Dokunun üzerine bastırılarak mekanik bir destek olmadan gerilim kuvvetine ivme kazandırılarak, karşı koyacak güce ulaşıncaya kadar yaranın dudakları karşılıklı tutmasını sağlayarak dikiş yapılmaktadır.
Cerrahi Zımbaların Gelişimi
İlk olarak mekanik zımbalama aleti, Alman, saatçi ve cerrahi alet tasarımcısı Viktor Fischer ile Macar cerrah Hümer Hültl; 1907 yılında Budapeşte‘de tek tek yapılan bağırsak dikişinde, her tek dikişin güvenilirliğinin bütün dikişin başarısını belirlemesi sorununa bir çözüm geliştirerek 1908 yılında da tanıtmışlardır. Cerrahi zımba ilk olarak; kalın bağırsak cerrahisi (kolorektal) ile bağırsakların hastalıklı parçasını kesip (rezeksiyon), cerrahi işlem sırasında zımba kullanılmıştır. Cerrahi zımbaların bu ilk modelleri, operasyon sırasında kurulması yaklaşık olarak 2 saat sürmekte ve 5 kg’a yakın da ağırlığı vardır. Çelikten yapılan zımbalar tek kullanımlık olup, sterilize kartuşlar halinde kullanılmaktadır. Çoğu cerrahi operasyonlar bakteri v.b oluşturacak alanı koruyacak bıçağa sahiptir. 1920 yılında bu konsepti Macar cerrah Aladar von Petz tarafından, daha hafif ve dakikalar içinde kurulan başka bir model geliştirmiştir.
Cerrahi Zımbalar; 1960 yılında Amerikalı cerrah Mark Mitchell Ravitch, SSCB’deki bir cerrahi konferansa katılmasının ardından bir zımbalama aleti örneğini ABD’ye götürmüştür. Daha sonra 1964 yılında Auto Suture markası ile cerrahi zımbalar üretilmeye başlanmıştır.
1967 yılında, Amerika Birleşik Devletleri Cerrahi Şirketi (United States Surgical Corporation – USSC), 30, 55 ve 90 mm üç boyutta ve ardından dairesel aletlerle ilk ürünlerini satışa çıkarmıştır.
1970’li yılların ortalarında 3M Grubu ve Johnson & Johnson‘ın yan kuruluşu Ethicon; cerrahi zımba pazarına kendi geliştirdikleri tek kullanımlık zımbalarla girmiştir.
1987 yılında Amerika Birleşik Devletleri Cerrahi Şirketi (United States Surgical Corporation – USSC) zımbalama teknolojisinin emilebilen zımba teknolojisini kazandırmıştır.
Çin, Tayvan ve Hong Kong‘da yeni üretim şirketlerinin ortaya çıkması ile günümüzde daha ilerici bir küreselleşme gelişmiştir. Bu amaca yönelik farklı tür ve özelliklerde birçok malzeme kullanılmaktadır. Temel olarak zımba veya kelepçe gibi mekanik ve iplik gibi tekstil ürünleri malzemelerinde standartlar oluşmuştur. İdeal dikiş malzemelerinin geliştirilmesi ve araştırmaları devam etmektedir.
