Hipokratist Sağlık Ansiklopedisi
İlgili Makaleler
Dr.Abdülhak Adnan Adıvar; 1881 yılında Çanakkale‘nin Gelibolu ilçesinde doğmuştur. Türk Siyasetçi, Yazar, Tarihçi, Akademisyen, Türk Hekim ve I. Meclis döneminin ilk Sağlık Bakanıdır.
Abdülhak Adnan Adıvar; Kadı Ahmet Bahaî Efendi ve Sabiha Hanımın oğludur. Numune-i Terakki Mektebi ve Mülki İdadi‘de öğrenimini tamamladıktan sonra, tıp öğrenimine 1899 yılında Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane‘de başlamış ve 1905 yılında mezun olmuştur. Mezun olduktan sonra Berlin Üniversitesi Tıp Fakültesi‘nde asistanlık yaptıktan sonra 1910 yılında iç hastalıkları kürsüsünde uzmanlık diploması almıştır.
Dr. Abdülhak Adnan Adıvar; Cumhuriyet tarihinin ilk bilim tarihçisi, I. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin milletvekili, meclis ikinci başkanı ve ilk sağlık bakanı olmuştur. Türkiye’nin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası‘nın kurucularındandır.
Dr. Adıvar; Almanya’dan döndükten kısa bir süre sonra, 1910 yılında Tıbbiye Mektebi‘nde müderris muavini adı verilen öğretim görevlisi olmuştur. 1911 yılında Hilâl-i Ahmer Cemiyeti müfettişi ve doktor olarak Trablusgarp Savaşı’na katılmıştır. İki yıl kadar Tıbbiye Mektebi müdürlüğü sonrasında, I. Dünya Savaşı boyunca tabip binbaşı rütbesiyle cephede yer almış; Sıhhiye Umum Müdürü, Genel Karargâh Sağlık Müfettiş Yardımcısı olarak görev yapmıştır. Savaşın sonunda Tıbbiye Mektebi’ndeki görevine devam etmiştir.
Dr. Adnan Adıvar; 1917 yılında Lübnan’da eğitimci olarak görevli bulunan yazar Halide Edip Hanım ile evlenmiştir. Halide Edip Hanım’ın babasına verdiği vekâlet ile nikâhları Bursa’da kıyılmıştır.
Dr. Adnan Adıvar, Mondros Mütarekesi imzalandıktan sonra düşman işgallerine karşı İstanbul’da kurulan ilk gizli direniş örgütü olan Karakol Cemiyeti’nin kurucularından birisi olmuştur. Milliyetçi düşünceleri savunan Milli Türk Fırkası‘nın da kurucuları arasında yer almıştır. 1919 yılında yapılan Osmanlı Mebusan seçimlerine Milli Türk Fırkası’nın adayı olarak katılarak İstanbul Mebusu olmuştur.
İngiliz İşgali
İngilizlerin, 16 Mart 1920 tarihinde İstanbul’u işgal ettikten sonra Meclisi Mebusan kapatılmıştır. Osmanlı Devletinin Padişahı 24 Mayıs 1920 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk ile birlikte; haklarında idam kararı çıkarılan ve idamları onaylanan ilk altı kişi arasında Dr. Adnan Adıvar ve eşi Halide Edip Adıvar da isimleri de yer almıştır. Dr. Adnan Adıvar ve Halide Edip Adıvar 19 Mart 1920 tarihinde İstanbul’u terk ederek, milli mücadeleye katılmak üzere 2 Nisan 1920 tarihinde Ankara’ya ulaşarak; TBMM’nin açılışı 23 Nisan 1920 tarihinde hazır bulunmuştur.
Dr.Abdülhak Adnan Adıvar; Ankara‘da Birinci Dönem Büyük Millet Meclisine katılarak; oluşturulan ilk TBMM hükümetinde Sıhhiye ve İçtimai Muavenet Vekili olmuştur. 2 Mart 1921 tarihinde meclis ikinci başkanı seçilince bakanlıktan ayrılmıştır. Dahiliye Vekili Refet Bey‘in cepheye gittiği dönemlerde vekaleten Dahiliye adı verilen İçişleri Bakanlığı görevini yürütmüştür. Dr. Adıvar, savaş yıllarında Çocuk Esirgeme Kurumu‘nun kurucuları arasında yer almıştır. Kurtuluş Savaşı‘nın Türk ordusunun zaferiyle sonuçlanmasından sonra Hamid Bey‘in yerine TBMM İstanbul Temsilcisi olarak atanmıştır.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
Dr. Adnan Adıvar, çeşitli görüş ayrılıkları sebebiyle 9 Kasım 1924 tarihinde Halk Fırkası’ndan ayrılarak, ikinci grup milletvekillerinin arasına dahil olmuştur. 17 Kasım’da çok partili hayata geçiş denemesi sırasında kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’na katılmıştır. Fırkanın 1925 yılında kapatılmasından sonra bir süre bağımsız milletvekili olarak mecliste yer almıştır. 30 Ocak 1926 tarihinde milletvekilliğinden çekilmiş ve Birleşik Krallık‘a gitmiştir. 17 Haziran 1926 tarihinde Atatürk’e karşı planlanan İzmir’de gerçekleşen suikast girişiminin sorumlularından biri olarak gıyaben İstiklal Mahkemesi’nde yargılanıp beraat etmiştir. 14 yıl boyunca Birleşik Krallık ve Fransa’da yaşamıştır.
Britanica Ansiklopedisi
Dr. Adnan Adıvar, Paris Doğu Dilleri Okulunda sekiz yıl boyunca Türkçe hocası olarak görev yapmıştır. Yurt dışında yaşadığı dönemde Bertrand Russell‘ın “The Problems of Philosophy” adlı eserini “Felsefe Meseleleri ” adıyla Türkçe diline tercüme ederek 1935 yılında İstanbul’da yayınlamıştır. Bu çalışma ile İngilizlerin kullandığı felsefe diline aşina olmaya çalışmıştır. Abdülhak Adnan Adıvar “La Science chez les Turcs Ottomans” isimli ünlü eserini yayınlamıştır. Birleşik Krallık‘ta, Encyclopedia Britanica‘nın “Türkiye’nin Yeni Zaman Tarihi” bölümünü yazmıştır.
İslam Ansiklopedisi
1939 yılında Türkiye’ye dönen Dr. Adıvar; Maarif Vekaleti tarafından İslam Ansiklopedisi yazı kurulu başkanlığına getirilmiştir. Dr. Adıvar; İslam Ansiklopedisi’nin Yayın Kurulu Başkanı olarak Türk kültür hayatına büyük katkıda bulunmuştur. Adıvar’ın yazdığı Ali Kuşçu, Ebu’l-Kasım Zehravi, Farabi, Harizmi, İbn Bacce, İbn Haldun ve Kınalızade İslam Ansiklopedisi maddelerinden bir kısmıdır. 1944 yılında Türk bilim tarihi açısından önemli olan “Tarih Boyunca İlim ve Din” adlı bir başka eserini İstanbul’da yayınlamıştır. Eserde din ve bilim ilişkilerini tarihi gelişimi içinde incelemiştir.
1946 yılında VIII. dönem seçimlerinde bağımsız İstanbul Milletvekili olarak tekrar meclise girmiştir. 1947 yılında kurucuları arasnda olduğu “Doğu Araştırmaları Derneği”ne başkan seçilmiştir. 1950 yılında meclisten ayrılarak ve ilim alanındaki çalışmalarına dönmüştür. Son yıllarında günlük gazetelerde yazılar yazmıştır.
Vefatı
Dr.Abdülhak Adnan Adıvar; 1 Temmuz 1955 Cuma günü İstanbul’da hayatını kaybetmiş ve naaşı Merkezefendi Mezarlığı‘na defnedilmiştir.
