Arpacık

İlgili Makaleler

Von Willebrand Hastalığı

Ocak 11, 2026

Karbonhidrat İntoleransı Sendromu

Kasım 23, 2025

Böbrek Hastalıkları

Kasım 14, 2025

Arpacık, göz kapağındaki yağ bezlerinin bakteriyel bir enfeksiyonu olarak görülen bir göz hastalığıdır. Tıp dilinde Hordeolum olarak adlandırılmaktadır. Halk arasında İt Dirseği ve Gelincik adı verilen bir enfeksiyon olan arpacığın göz kapak içi veya dışı etkilenebilmektedir.

Sık olarak el-göz teması ile gözlere bakteriyel enfeksiyonların bulaştırılması ile ortaya çıkan ARPACIK; kirpik dibinde başlayan kıl kökünde oluşan iltihap sonucu gerçekleşene dış arpacık, göz kapağı içinde enfeksiyon sonucu oluşup yağ üreten bir bezde oluşana iç arpacık adı verilmektedir.

Ortalama 1-2 gün içerisinde göz kapağında gerilme sonrası gözde batma ile kendini göstermektedir. Başlangıçta nokta şeklinde olan ve zamanla şişliğin içerisinden dışarıya doğru açılan bir püstül gelişimi ile kendini göstermektedir. Gözün mikroplanması ile ortaya çıkan arpacık; ağrı, hafif acı, kızarıklık ve rahatsızlığın yanı sıra göz kapağında kırmızı şiş ve normalden sıcak olarak görülmektedir. Genellikle  arpacığın herhangi bir özel tedavisi olmaksızın birkaç gün veya hafta içinde kaybolmaktadır.

ARPACIK NEDİR?

Göz kapağında bulunan gözyaşı bezlerinin yağ salgısından sorumlu olan meibomius bezleri iltihaplanmasına arpacık adı verilmektedir.

Özellikle göz kapağının iç ve dış kenarına yakın çıban veya sivilce gibi görünen arpacığın kırmızı ağrılı yumru görünümündedir. Göz kapaklarında yağ bezlerinin kanal ağızları kirpik diplerine açılmaktadır. Kanal ağızlarından birinin mikroplar tarafından tıkanması sonrası bir enfeksiyon oluşması ile ortaya çıkmaktadır.

ARPACIK TÜRLERİ

İç ve dış arpacık olmak üzere arpacığın iki türü bulunmaktadır. Eksternal olarak adlandırılanlar kirpik dibinde, internal olarak adlandırılanlar göz kapağının üst kısmında oluşmaktadır. Arpacığın türleri içinde yaygın olarak görülen dış arpacıklar, kirpik folikülü veya Zeis ve Moll bezlerinin pürülan olarak adlandırılan irinli enfeksiyon ile karakterize olmaktadır. Göz kapağı dokusundaki meibomian yağ bezinde başlayan iç arpacıklar, gelişmesi ile gözü zorlayarak acı verici olma eğilimindedir.

ARPACIK NEDENLERİ

Göz kapağındaki yağ bezlerinin enfeksiyonundan kaynaklanan arpacığın çoğundan genellikle stafilokok bakterisi sorumludur. Sık olarak el-göz teması ile gözlere bakteriyel enfeksiyonların bulaştırılması ile ortaya çıkan arpacık rahatsızlığı; blefarit adı verilen göz kapağı iltihabı veya kepek oluşumunun yanı sıra kontakt lens hijyeni ve makyajla uyuma başlıca nedenleri arasındadır.

ARPACIK KOMPLİKASYONLARI

Nadir vakalarda ortaya çıkan arpacığın komplikasyonları; kozmetik deformasyon, kornea tahrişi ile birlikte genellikle cerrahi olarak çıkarılmasını gerektiren bir şalazyona neden olabilmektedir. Ayrıca büyük arpacıklar kişinin görüşünü engellemesinin yanı sıra yanlış cerrahi işlemler, göz kapağı selüliti, kirpik büyümesinin bozulması ile göz kapağı deformitesi veya fistüller komplikasyona neden olabilmektedir. Bunlara ek olarak, arpacığın sistemik bir enfeksiyona dönüşmesi son derece nadirdir.

ARPACIK BELİRTİLERİ

Arpacığın en önemli belirtileri arasında göz kapağının şişmesi olarak görülmektedir. Enfeksiyonun ürettiği irin sık olarak arpacığın üzerinde bej veya sarımsı bir nokta oluşturmaktadır. Bununla birlikte üst veya alt göz kapağında bir yumru, sarkma, Buna ek olarak ağrı, akıntı, göz bölgesinde kızarıklık ile birlikte ışığa duyarlılık ile görülen ARPACIK; gözde yabancı cisim hissi, batma, yanma, kaşıntı, sulanma, hassasiyet, bulanık görüş, mukus akıntısı, tahriş, yırtılma ve göz kapağının kabuklanması olarak görülebilmektedir.

ARPACIK TANISI

Arpacığın tanısı ilk olarak biyomikroskopi muayene ile uzman göz doktoru tarafından konulmaktadır. Göz muayenesi sırasında gözyaşı yağ bezinin ucunun tıkalı olduğu görülebilmektedir. Dışarıdan bakıldığında beyaz bir uç gibi görülen arpacığın, uzman göz hekimi ve dermatolog tarafından parmak muayenesi sırasında sertlik ve şişliği hissedilebilmektedir.

ARPACIK TEDAVİSİ

Arpacığın tedavisi, çoğunlukla sağlık bakımı olmadan 1-2 hafta içinde kendi kendine düzelebilmektedir. Birincil tedavisi sıcak kompres uygulaması ile başlayan arpacığın öncelikle göze 5-10 dakika sıcak pansuman yapılması gerekmektedir. Pansuman sonrası bebe şampuanı ile gözler kapalı kirpik diplerine 5-10 saniye masaj uygulaması ile yağ bezlerinin uçlarının açılması amaçlanmaktadır. Kabuklu akıntıyı temizlemek için etkilenen göz kapağı musluk suyu ile birlikte hafif, gözü tahriş etmeyen sabun veya şampuanla temizlenmelidir. Göz yaralanmalarını önlemek için temizlik nazikçe ve gözler kapalıyken yapılmalıdır. Daha sonra tedavi boyunca göz hekiminin belirlediği oranlarda antibiyotikli göz damlası ve merhemler uygulanmaktadır.

Arpacığı olan bireyler, korneya kadar yayılarak enfeksiyonun şiddetlenmemesi için göz makyajı, losyon ve kontakt lens takmaması gerekmektedir.

ARPACIK TARİHÇESİ

İlk kez 17. yüzyılda kaydedilen ARPACIK kelimesi muhtemelen 15. yüzyılda STYANY kelimesinin bir arka oluşumu olarak geldiği tahmin edilmektedir.