Search
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type
Ana Sayfa / Tıp Bilim İnsanları / Ord. Prof. Dr. Tevfik Sağlam

Ord. Prof. Dr. Tevfik Sağlam

Ord.Prof.Dr.Tevfik Sağlam, Tevfik Salim Sağlam veya Ali Tevfik Salim olarak bilinmekte olup; 27 Mayıs 1882 tarihinde İstanbul’da doğmuştur. Türk bilim insanı, Askeri hekim, Türkiye Verem Savaş Derneği kurucusu, İstanbul Üniversitesi 1942 – 1946 dönem rektörü ve Türkiye’deki Akciğer Hastalıkları kürsüsünü ilk kuran kişidir.

Ali Tevfik Salim‘in Babası Sedaret Şifre Kalemi Müdürü Mehmet Salim Bey, annesi Nevber Hanım’dır. İlköğrenimini Sultanahmet Nakilbent Okulu’nda eğitimini tamamladıktan sonra sırasıyla, Soğukçeşme Askeri Rüştiyesi, Çengelköy Askeri Tıbbiye İdadisi ve Demirkapı Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’den 1903 yılında tabip yüzbaşı rütbesiyle mezun olmuştur.

Tabip Ali Tevfik Salim, mezuniyeti sonrasında Gülhane Tatbikat Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği’nde çalışmaya başlamıştır. 1906 yılında Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane İç Hastalıkları öğretmen yardımcılığı sınavını kazanarak, Gülhane Tatbikat Hastanesi’nden ayrılmıştır. 14 Eylül 1909 tarihinde askeri ve sivil tıp okullarının birleştirilmesi ile Osmanlı Darülfünun Tıp Fakültesi’nin III. İç Hastalıkları Kliniği’nde Osmanlı Ordularının Sağlık Reisi Süleyman Numan Paşa‘nın yanında laboratuvar şefi olmuştur. Dr. Ali Tevfik Salimİç Hastalıklarında Klinik Teşhis” adlı kitabını ilk defa 1909 yılında yayımlamıştır.

Askeri Hekim

Dr. Ali Tevfik Salim, 1912 yılında Balkan Savaşı başladığında askeri hekim olarak Selanik‘te görevlendirilmiştir. Balkan Savaşı boyunca sırasıyla Selanik Sıhhiye Bölüğü, Hadımköy Sıhhiye Bölüğü ve Yassıviran Bölge Hastanesi’nde çalışmıştır. Yassıviran Bölge Hastanesi’nde görev yaptığı dönemde askerlerin tifüs ve kolera‘ya yakalanarak yayılması sonucunda Dr. Ali Tevfik‘te tifüse yakalanarak İstanbul’a geri gönderilmiştir. Sağlıklı duruma geçene kadar Almanya’nin Wiesbaden şehrine giderek, orada bulunan subayların sağlık hizmetlerini bir buçuk yıl süreyle üstlenerek tıp fakültesine geri dönmüştür.

Dr. Ali Tevfik Salim, 1914 yılında I. Dünya Savaşı‘nın başlaması ile tıp fakültesi’ndeki görevinden ayrılarak Askeri Tıp Okulu’na geçmiştir. Dr. Ali Tevfik, 1915 yılında 32 yaşında İstanbul II. Ordu Komutanlığının başhekimi olmuş, aynı yıl Erzurum III. Ordu Komutanlığında görevlendirilerek Sarıkamış Harekatı sırasında soğuk ve salgın hastalıklardan kayıp veren Osmanlı Ordusunda tifüs aşısı ile ilgili önemli araştırmalar yapmıştır. Dr. Tevfik Ali, aşı uygulamaları ile harekat sonrasında pek çok askerin hayatını kurtararak, rütbesi albaylığa yükseltilmiştir.

1916 yılında Erzurum ve Trabzon İllerinde kolera salgını ile mücadele eden Dr. Ali Tevfik Salim; harp madalyası alarak, rütbesi yarbaylığa yükseltilmiştir. Kolera salgını ile mücadele girişimleri sırasında, insanlara aşının zarar verdiği suçlamasıyla karşılaşarak; 1918 yılında Nemrut Mustafa Paşa Divanı’nda yargılanarak beraat etmiştir.

Kurtuluş Savaşı

I. Dünya Savaşı sonrasında İstanbul’a dönen Dr. Ali Tevfik, Gülhane‘de Tıp Fakültesi’nde dersler vermesinin yanında; İstanbul’da yaşanan veba salgını ile mücadele etmeye başlamıştır. 3 Ocak 1921 tarihinde Anadolu’da başlatılan milli mücadele hareketine katılarak Ankara’da Milli Savunma Bakanı Ordular Sıhhiye Dairesi Başkanlığı’nda çalışmaya başlamıştır.

Dr. Ali Tevfik Bey; Ordular Sıhhiye Dairesi Başkanlığı görevinden üstleriyle anlaşmazlık nedeniyle bir yıl sonra görevden ayrılarak, Cebeci Hastanesi’ne daha sonra İzmir Hastanesi’ne atanmıştır. Dr. Ali Tevfik, 1923 yılında Gülhane Hastanesi’nde profesör ve başhekim olarak görevlendirilmiştir.

1925 yılında ilk kez düzenlenen Milli Türk Tıp Kongresi düzenleme kurulunun kongre sekreteri olarak görev alan Prof. Dr. Ali Tevfik; Türk Kodeksi Hazırlama Komisyonunda yer almıştır. 1926 yılında Kızılay Hemşire Okulu‘nun kurucularından biri olmuştur. 1927 yılında Milli Savunma Bakanlığı Ordular Sıhhiye Dairesi Başkanlığı görevine ikinci kez atanarak bu görevde 31 Ağustos 1927 tarihinde General rütbesine yükselerek, aynı yıl İstanbul Verem Savaşı Derneği‘nin kurucusu olmuştur. 24 Ocak 1928 tarihinde emekli olmuştur.

Askerlik Sonrası

1928 yılında Darülfunun Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Kliniğinde öğretim üyesi olarak çalışmayı başlayan Ali Tevfik Salim; 1929 yılında kurulan İstanbul Tabipler Odası‘nın ilk başkanı seçilmiştir. 1 Haziran 1931 tarihinde Gureba Hastanesi İç Hastalıkları Kliniğinde göreve başlamış, Temmuz ayında tıp fakültesine ikinci defa seçilerek öğretim üyesi olarak tayin edilmiştir.

Üniversite Reformu

1 Ağustos 1933 tarihinde Üniversite Reformu ile Darülfünun‘un kapatılıp yerine İstanbul Üniversitesi kurulmasının ardından, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi‘nin dekanlığı, II. İç Hastalıkları Kliniğinin ordinaryüs profesörlüğüne seçilmiştir. 1934 yılında II. İç Hastalıkları Kliniği lağv edilince görevden ayrılan Ord. Prof. Dr. Ali Tevfik Salim; soyadı kanunu ile “Sağlam” soyadını almıştır. Ord.Prof.Dr.Tevfik Sağlam 22 Ocak 1936 tarihinde Haydarpaşa Numune Hastanesi’nde göreve başlamıştır.

Ord.Prof.Dr.Tevfik Sağlam; 14 Mayıs 1937 tarihinde Kızılay Hastabakıcı Hemşireler Yurdu İdare Heyeti Başkanı seçilmiştir. 1940 yılının Haziran ayında İstanbul Tıp Fakültesi Profesörler Kurulu’na seçilirek tayin olan Prof. Sağlam; 1942 yılının Haziran ayında III. İç Hastalıkları Kliniği Başkanlığı’na atanmıştır. III. İç Hastalıkları Kliniğinde Türkiye’de ilk kalp kateterizasyonunun yanı sıra; karaciğer biyopsisi ve karaciğer dokusundan enzim çalışmaları dünya tıp literatürüne geçmiştir.

Ord.Prof.Dr.Tevfik Sağlam; 1942 yılında İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü görevine atanarak 1946 yılına kadar bu görevde bulunmuştur. Bu dönemde çıkarılan ilk üniversite özerkliği ile ilgili yasanın mimarlarından birisi olan Prof. Sağlam; 1946 yılında Üniversite Senatosu ve Üniversitelerarası Kurulu üyeliğine seçilmiştir.

II. Dünya Savaşı yıllarında ve sonrasında tüm dünyada veremden ölümlerin artması üzerine; 1948 yılında verem konulu bir konferans düzenleyerek, konferans sonucunda kurulan Türkiye Ulusal Verem Savaş Derneği‘nin başkanlığına getirilen Ord. Prof. Dr. Tevfik Sağlam, 15 yıl boyunca başkanlığını yürütmüştür. 1948 yılında eşi Naile hanımın desteğiyle Naile Sağlam Tüberküloz Enstitüsü‘nü kurmuştur. Prof. Sağlam, veremin yanı sıra sıtma ile mücadele konusunda da önemli çalışmalar yaparak; 1949 yılında UNESCO Milli Temsilcisi olarak seçilmiş ve yaşamı boyunca bu görevi sürdürmüştür.

Türkiye’de veremle savaş alanında yürütülen başarılı çalışmalar nedeniyle Dünya Sağlık Teşkilatı tarafından 1950 yılında Yakın ve Orta Doğu Uluslararası Verem Savaşı Merkezi’nin Türkiye’de kurulmasına karar vererek, merkezin başkanlığına Prof. Dr. Tevfik Sağlam seçilmiştir.

İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü görevinden sonra mesleğini tıp fakültesinde sürdüren Prof. Sağlam; 1951 yılında Türkiye’de ilk kez bir Akciğer Hastalıkları Kürsüsü’nün kurulmasına öncülük ederek, kurulan kürsünün başkanı olmuştur. Prof. Sağlam, 27 Mayıs 1952 tarihinde yaş haddinden emekli olmuştur.

Emeklilik Sonrası

Ord. Prof. Dr. Tevfik Sağlam, İstanbul Üniversitesi‘nden emekli olduktan sonra UNICEF ve Türkiye Ulusal Verem Savaşı Derneği ile ilgili olarak Türkiye’de başarılı olan veremle savaş kampanyalarını başlatmıştır. Sağlık eğitimi, hemşirelik mesleğinin sorunları gibi alanlarda önemli çalışmalar yapmıştır.

Prof. Dr. Tevfik Sağlam, 1959 yılında Uluslararası Verem Savaşı Birliği’ne başkan seçilmiştir. 15. Uluslararası Verem Konferansı’nın İstanbul’da toplanmasını sağlayan Prof. Sağlam; Beyrut, Kahire ve Şam‘a Verem Mücadele Merkezleri kurmuştur.

Eserleri

  • İç Hastalıklarında Klinik Teşhis – 1909
  • Yukarı Solunum Yolu Hastalıkları – 1920
  • Metabolizma Hastalıkları ve Avitaminozlar – 1947
  • Nasıl Okudum – 1959
  • 3. Ordu’da Sıhhi Hizmet – 1959
Vefatı

11 Temmuz 1963 tarihinde 81 yaşında hayatını kaybeden Tevfik Sağlam; askeri törenle Edirnekapı Şehitliği‘ne defnedilmiştir. Doktorluğa ve bilime ait bütün eşya ve kütüphanesini III. Dahiliye Kliniği’ne, merhum eşi ve kendisine ait tüm mal varlığını Verem Savaş Derneği‘ne bağışlamıştır.

1972 yılında, Tevfik Sağlam‘ın vefatından 9 yıl sonra TÜBİTAK Hizmet Ödüllerinden birisi, Türkiye’de tıp öğretiminin gelişmesinde büyük emeği geçmesi nedeniyle Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu tarafından Tevfik Sağlam‘a verilmesini uygun bulduğu ödül, Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından İstanbul Tıp Fakültesi Dekanı’na teslim edilmiştir.

Hakkında hipokratist

İlgili Konular

Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil

Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil

Prof.Dr.Gökhan Hotamışlıgil; 24 Haziran 1962 tarihinde Rize‘nin Pazar ilçesinde doğmuştur. Akademisyen, tıp doktoru ve tıp …